درباره ما
دکتر حمیدرضا جلاییپور: بازار جامعهشناسی سرگرمکننده داغتر از جامعهشناسی راه گشاست
سهشنبه، 12 اردیبهشت 1385
دکتر حمیدرضا جلاییپور عضو هیأت علمی دانشگاه تهران معتقد است بازار جامعهشناسی سرگرمکننده در ایران داغتر از جامعهشناسی راهگشاست و مسائل جدی جامعه در آکادمیهای علوم اجتماعی ایران کمتر مورد توجه قرار میگیرند.
وی در پاسخ به پرسش خبرنامه انجمن جامعهشناسی ایران، این موضوع را به عنوان یکی از مسائل جامعهشناسی در کشور مطرح کرد و گفت: ”دانشجو و استاد علوم اجتماعی باید به مسائل جدی جامعه بپردازند و اساساً خاستگاه، تداوم و حیات جامعهشناسی این است که در وهله نخست، اساتید و محققان و سپس دانشجویان مسائل و معضلات جدی جامعه را مورد بررسی قرار دهند تا مسیر ارائه راهکارها باز شود. متأسفانه من فکر میکنم در کشورما میتوان دانشجوی جامعهشناسی بود، تحقیقاتی انجام داد و مدرک دانشگاهی گرفت و در عین حال هیچ توجهی به معضلات اساسی جامعه نداشت. حال اینکه اگر محققان و دانشجویان درباره این مسائل تحقیق کنند، علوم اجتماعی نیز که شامل مفاهیم، نظریهها و پارادایمهای این دانش است، عصای دست محقق خواهند شد. در حالی که در شرایط فعلی به نظر میرسد این مفاهیم حجاب کار محقق شده و صرفاً برای نمایش علمی بودن یک تحقیق جنبه صوری و تزئینی پیدا میکنند که این خود به مانعی برای رشد علوم اجتماعی در کشور بدل شده است“.
جلاییپور همچنین بنا به تجربه خود، معتقد است که ابهام در فهم دقیق علوم اجتماعی توسط اصحاب این رشته، یکی دیگر از مسائل این دانش در ایران است. او در این زمینه میگوید: ”وقتی درباره علوم اجتماعی به عنوان یک رشته و حوزه علمی صحبت میکنیم، باید بدانیم که این علم نیز مانند سایر علوم، چه ما بخواهیم و چه نخواهیم، بیشتر خود را در زبان انگلیسی نشان میدهد و از این نظر، یکی از مهمترین مسائل آن این است که این علم در ایران خوب ترجمه نمیشود، خوب فهمیده نمیشود، خوب آموزش داده نمیشود و با توجه به جامعه ایران مفاهیم انتقال یافته به درستی مورد نقد و بررسی قرار نمیگیرند. این در حالی است که علوم اجتماعی و به طور خاص علم جامعهشناسی، به عنوان رشتهای ریشهدار و با اصل و نسب در آکادمیهای دنیا شناخته شده که باید خوب فهمیده شده و آموزش داده شوند. متأسفانه علوم اجتماعی در مملکت ما مبهم به دانشجو منتقل میشود و در این شرایط نباید از این دانشجو انتظار داشت که معجزهای صورت دهد“.
وی همچنین نبود فضای عمومی امن برای ارائه تحقیقات جدی را مانعی دیگر برای رشد علوم اجتماعی و به طور کلی علوم انسانی در کشور میداند و در این باره میگوید: ”به نظر من در ایران محقق از اینکه نتایج تحقیقات خود را به راحتی در جامعه ارائه دهد، واهمه دارد. در حالی که علوم اجتماعی همیشه در جوامعی رشد کردهاند که عرصه عمومی امنی در آن جود داشته است در کشور ما عرصه عمومی هنوز آنقدر جاذبه ندارد که محقق را به این سمت تشویق کند“.
دکتر جلاییپور همچنین در مورد شرایط موفقیت همایش مسائل بررسی علوم اجتماعی بر این باور است که ”یکی از عوامل موفقیت یک همایش علمی که در شأن انجمن جامعهشناسی ایران باشد، این است که جلب نظر اساتید و محققان این حوزه برای مشارکت در همایش از ماهها قبل در دستور کار قرار گرفته باشد تا از ابتدا محققان در بارور کردن یک همایش مشارکت داشته باشند. در حالی که به عنوان نمونه و متاسفانه خیلی ها از همین برنامه ها همایش انجمن جامعه شناسی همین دو هفته قبل مطلع شدند“.